Ograniczenia prędkości w Polsce – ile i gdzie można jechać?
mity-fakty-o-predkosci_zdjecie_079.jpg

Nagłe zderzenie z jakąś prędkością można porównać do upadku z pewnej wysokości. W przypadku zderzenia z prędkością 15 km/h uderzenie będzie takie jakby spaść z krzesła. Zderzenie przy prędkości 50 km/h będzie miało taki sam efekt jak upadek z 4 piętra. Zderzenie z prędkością 80 km/h można porównać do upadku z 10 piętra. Z tego właśnie powodu nie tylko w Polsce, ale i na świecie obowiązują określone ograniczenia prędkości.

mity-fakty-o-predkosci_zdjecie_729.jpg
mity-fakty-o-predkosci_zdjecie_71c.jpg

Jakie ograniczenia prędkości mamy w Polsce?

Ograniczenia prędkości w Polsce uzależnione są od rodzaju zabudowań czy stanu nawierzchni. Są one ściśle określone w przepisach Prawo o ruchu drogowym.

Ograniczenia prędkości dla samochodów osobowych, ciężarowych do 3,5 t motocykli przedstawia tabela:

obszar zabudowanyw godzinach od 5:00 do 23:0050 km/h
w godzinach od 23:00 do 5:0060 km/h
strefa zamieszkania 20 km/h
obszar niezabudowanydroga zwykła90 km/h
droga dwujezdniowa o dwóch pasach w każdą stronę100 km/h
droga ekspresowa jednojezdniowa 100 km/h
droga ekspresowa dwujezdniowa120 km/h
autostrada140 km/h

Zupełnie inne prędkości obowiązują w obszarze zabudowanym i niezabudowanym dla samochodów osobowych z przyczepami i pojazdów ciężarowych. Są to:

obszar zabudowanyw godzinach od 5:00 do 23:0050 km/h
w godzinach od 23:00 do 5:00 60 km/h
strefa zamieszkania 20 km/h
obszar niezabudowanydroga zwykła70 km/h
droga dwujezdniowa o dwóch pasach w każdą stronę80 km/h
droga ekspresowa jednojezdniowa 80 km/h
droga ekspresowa dwujezdniowa80 km/h

Co odwołuje ograniczenie prędkości? 

Warto wiedzieć, że prędkość ustalona znakiem zakazu może ulec zmianie. Istnieje kilka czynników, które mają wpływ na odwołanie ograniczenia prędkości. Są to:

  • inny znak ograniczenia prędkości,
  • znak „koniec zakazów”,
  • koniec lub początek obszaru zabudowanego,
  • koniec lub początek strefy zamieszkania,
  • skrzyżowanie.

Wiele znaków lub ograniczeń prędkości obowiązuje właśnie do najbliższego skrzyżowania. Warto więc upewnić się, czy rozwidlenie przed nami to rzeczywiście skrzyżowanie. Może się zdarzyć, że się rozpędzimy (myśląc, że dozwolona na tym odcinku prędkość została zwiększona), a okaże się, że nadal obowiązuje nas ograniczenie prędkości. 

Pamiętajmy, że im większa prędkość, tym dłuższa droga zatrzymania. Składa się na nią: czas reakcji kierowcy, zadziałanie układu hamulcowego i droga hamowania (odległość, którą pokonuje samochód od naciśnięcia hamulca do zatrzymania). Średnio czas reakcji kierowcy (= wciśnięcie pedału hamulca) na nieoczekiwane zdarzenie wynosi 1-2 sekundy. Dystans potrzebny do wyhamowania samochodu jest znacznie większy niż powszechnie uważamy.

Czy wiesz, że..

  • Jadąc z prędkością 50 km/h potrzebujesz co najmniej 27 m, aby zatrzymać auto (na suchej nawierzchni asfaltowej);
  • Przy prędkości 60 km/h potrzebujesz co najmniej 36 m, żeby się zatrzymać.

W awaryjnej sytuacji wydłużenie drogi hamowania o kilka metrów to nierzadko różnica pomiędzy poważnym wypadkiem a zarysowanym zderzakiem!

Od czego zależy długość drogi zatrzymania? 

Droga zatrzymania zależy od wielu czynników:

  • prędkości;
  • typu i stanu technicznego pojazdu;
  • opon (jedyny kontakt pojazdu z otoczeniem) – stan zużycia bieżnika, dobranie do warunków, ciśnienie;
  • stanu nawierzchni;
  • czasu reakcji kierowcy (może zależeć od stanu zdrowia, wieku, doświadczenia, przyjmowanych leków, rozproszenia uwagi np. telefonem).

Pamiętaj, że nie wszystko jest w pełni pod naszą kontrolą. Pojazd podlega nieugiętym prawom fizyki. Jeśli dwa pojazdy poruszają się z prędkością różną o zaledwie 10 km/h – jeden jedzie 50 km/h, a druga 60 km/h) i jednocześnie zaczynają hamować, np. przed przejściem dla pieszych, to kiedy pierwszy samochód zatrzymuje się, ten drugi ciągle jedzie z prędkością 41 km/h. Taka prędkość może być śmiertelna dla pieszego. Dlatego w obszarze zabudowanym 10 km/h ma decydujące znaczenie. 

W miastach kierowca często dostrzega pieszego na drodze dopiero około 36 metrów przed autem. Przy prędkości 60 km/h reakcja kierowcy następuje po przejechaniu około 17 metrów, a odległość hamowania będzie wynosić następne około 19 metrów (przy suchej asfaltowej nawierzchni). Oznacza to, że kierowca nie uniknie kolizji z pieszym. Jak widać na poniższym wykresie, im większa jest prędkość pojazdu, tym trudniej jest uniknąć wypadku. 

Jadąc z prędkością 75 km/h, reakcja kierowcy następuje po około 21 metrach (czas reakcji kierowcy wynosi około jednej sekundy – w tym czasie samochód przejedzie około 21 m), a droga hamowania wynosi około 31 metrów. Samochód zatrzyma się więc po przejechaniu 52 metrów, co oznacza, że pieszy zostanie potrącony samochodem jadącym z prędkością 53 km/h.

Prawdopodobieństwo śmiertelnych obrażeń u potrąconego pieszego gwałtownie wzrasta nawet przy stosunkowo niewielkim wzroście prędkości.

mity-fakty-o-predkosci_zdjecie_4f9.jpg

Fakty dotyczące nierespektowania ograniczeń prędkości w Polsce

Aby lepiej zrozumieć, jak ważne i potrzebne są ograniczenia prędkości w Polsce, zapoznaj się z poniższymi faktami na ich temat. 

  1. Jazda z dużą prędkością wymaga szczególnej uwagi w nocy, ponieważ światła  oświetlają się tylko 30 metrów przed samochodem. Jadąc z prędkością powyżej 70 km/h nie możemy uniknąć kolizji z przeszkodą, która nagle pojawi się w oświetlonym miejscu.
  1. Przy większej prędkości znacznie zawęża się nasze pole widzenia: jeśli przyjmiemy, że pole widzenia kierowcy jadącego z prędkością 40 km/h jest 100%, to przy prędkości 130 km/h jest zmniejszone do 30%. Wyższa prędkość = poważniejsze konsekwencje. Zderzenie identycznych pojazdów z takim samym drewnianym słupem z prędkością 50 km/h oraz z prędkością  90 km/h. 
  1. Infrastruktura może wręcz naprowadzać kierowców na właściwą prędkość przez tzw. drogi „samo-wyjaśniające” (self-explaining roads), które poprzez zastosowanie środków uspokojenia ruchu tj. wyniesione przejścia dla pieszych, przewężenia, separacja ruchu, umożliwiają jazdę tylko z ograniczoną prędkością. Takie rozwiązania zwiększają komfort poruszania się wszystkim użytkownikom dróg w miastach. Istnieją także drogi „wybaczające błędy” kierowców poprzez minimalizację ryzykownych przeszkód w pasie drogowym.
  1. Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga podejścia systemowego. Oznacza to, że należy spojrzeć szerzej na cały system dróg, a nie tylko na asfalt, po którym jedziemy. Rozwiązanie problemu w jednej części systemu może znajdować się w zupełnie innym miejscu. Poszukując rozwiązań, należy rozważyć działania inżynieryjne lub ograniczenie prędkości, a także wzmożone działania edukacyjne w danym miejscu. Jednym z głównych zadań jest kształtowanie bezpiecznych dróg, jak i bezpiecznego otoczenia drogi, które minimalizują siły uderzenia i skutki błędu kierowcy.
  1. Duża prędkość nie gwarantuje szybszego przejazdu z punktu A do B. Miasta są pełne przeszkód, świateł, dlatego lepiej jest utrzymać stabilną i bezpieczną prędkość. Dodatkowo zmniejszymy przez to spalanie. Musimy szanować siebie nawzajem i mieszkańców danej dzielnicy. Pośpiech może kosztować czyjeś życie. Nowe samochody mają systemy bezpieczeństwa, co oznacza, że mogę jechać szybko i nadal być bezpieczny

Nie ma wątpliwości, że nowe technologie w samochodach najnowszej generacji pomagają chronić życie, ale pasywne rozwiązania bezpieczeństwa (np. poduszki powietrzne, pasy bezpieczeństwa, zagłówki, foteliki samochodowe, laminowane przednie szyby) działają tylko wtedy, gdy są odpowiednio używane. Również przeciętny wiek pojazdu w kraju ma znaczenie.

Nawet najlepsze technologie na razie nie potrafią powstrzymać innego samochodu od zderzenia z nami. W razie wypadku ochrona pojazdu może uratować nam życie, ale nadal jesteśmy narażeni na poważne obrażenia. Osoby niechronione karoserią samochodu, czyli piesi i rowerzyści, są narażeni na znacznie poważniejsze konsekwencje. Wprawdzie są już poduszki powietrzne dla pieszych wmontowane w maskę auta, jednak nawet tak nowoczesne rozwiązania działają tylko do pewnych prędkości.   

Przestrzeganie limitów jest szalenie ważne, ponieważ ludzkie ciało jest bardzo delikatne. Aktualne narzędzia i wiedza dostępne dla biomechaniki (manekiny, modele, klasyfikacja obrażeń) nadal są jedynie próbą znalezienia odpowiedzi na procesy zachodzące z człowiekiem w trakcie wypadków. Jednakże sami możemy sobie wyobrazić (lub zrobić eksperyment), co dzieje się z wątróbką wieprzową zrzuconą z trzeciego piętra. Podczas wypadku wszystkie narządy wewnętrzne człowieka także doświadczają tak ogromnych przeciążeń i siły uderzenia, która może nawet zgniatać żebra, tętnice i powodować śmiertelne uszkodzenia. Ważne jest, aby oprócz ubezpieczenia samochodu, posiadać również ubezpieczenie OC w życiu prywatnym czy ubezpieczenie turystyczne. Kupimy je bez wychodzenia z domu.

Ograniczenia prędkości w Polsce są wyznaczane zgodnie z kategorią i funkcjonalnością drogi, otoczeniem i stanem infrastruktury. Audyt ograniczeń prędkości powoduje większe zaufanie społeczne do wyznaczonych limitów. Wszyscy liderzy w bezpieczeństwie ruchu drogowego w Europie mają bardzo restrykcyjną penalizację za naruszenia limitów prędkości. Za to wypadki w tych krajach powodują mniej szkód, strat i dramatów, np. w Norwegii w 2015 roku nie zginęło ani jedno dziecko w wypadku drogowym.

Jak bezpiecznie poruszać po drodze? 

Aby bezpiecznie poruszać się po polskich, jak i zagranicznych drogach, warto przestrzegać ograniczeń prędkości. Są one dostosowane do rodzaju nawierzchni, po której się poruszamy, a także najczęściej panujących warunków na danej drodze. 

Musimy również pamiętać o zachowaniu dobrego stanu technicznego samochodu. Tylko wtedy będziemy mieli pewność, że w razie niespodziewanej sytuacji, szybko zareagujemy i zatrzymamy pojazd. 

Ponadto warto wziąć pod uwagę, że na drodze nie jesteśmy sami. Prócz naszego pojazdu znajdują się również inne, a także piesi czy pozostali uczestnicy ruchu. Aby nie wyrządzić im krzywdy, należy przestrzegać ograniczeń prędkości, a także zasady ograniczonego zaufania. 

Ograniczenia prędkości są dla Ciebie, a nie przeciwko Tobie!